Choroby układu krążenia wciąż stanowią najczęstszą przyczynę zgonów na całym świecie oraz są przypadłością, która dotyka najwięcej osób po 40-tce. Pomimo, że technologia stale się rozwija, a nasza świadomość żywieniowa rośnie, to mimo wszystko wciąż przybywa osób cierpiących na problemy związane z układem krwionośnym. Pracując jako Opiekunka Osób Starszych, z pewnością niejednokrotnie musiałaś mierzyć się z wyzwaniami dotyczącymi profilaktyki oraz zapobiegania chorobom układu krążenia. W dzisiejszym artykule przyjrzymy się, jakie schorzenia najczęściej dotykają osoby Starsze oraz w jaki sposób najlepiej sobie z nimi radzić.

Nadciśnienie tętnicze

O nadciśnieniu mówimy, gdy wartości będą wyższe niż 140/90 mm Hg, za prawidłowe przyjmuje się natomiast 120/80 mm Hg. Aż u ponad 70% osób w podeszłym wieku mamy do czynienia z nadciśnieniem. Warto pamiętać o tym, że u zdrowego człowieka, fakt iż ciśnienie czasami będzie podwyższone, nie oznacza od razu choroby. Jest zupełnie normalnym, że wysiłek fizyczny, stany emocjonalne, pogoda, mogą powodować, że czasami serce będzie tłoczyło krew mocniej. Gorzej, gdy nasze serce nie zwraca uwagi na to, że obecnie odpoczywamy, czy wykonujemy pracę siedzącą, a i tak winduje nasze ciśnienie do góry. Nadciśnienie rozwija się podstępnie, długo i bezobjawowo, odpowiada za wiele kolejnych i jeszcze gorszych przypadłości, dlatego tak ważna jest profilaktyka. Przede wszystkim mniej soli, więcej warzyw i owoców, z dala od używek.

Miażdżyca

Mawia się, że ryzyko miażdżycy wzrasta wraz z wiekiem. Prawda jest jednak trochę inna – zmiany miażdżycowe zaczynają się już w dzieciństwie lub w wieku nastoletnim i rozwijają się przez kilkadziesiąt lat, dlatego najczęściej wykrywane są u osób w czwartej oraz piątej dekadzie życia. Miażdżyca ma podłoże zapalne, ów stan powoduje odkładaniu się substancji w żyłach, aż do czasu gdy przepływ krwi zostanie tak ograniczony, że pod narastającym ciśnieniem naczynie krwionośne pęknie. Najgorzej jeśli taka sytuacja będzie miała miejsce w okolicy mózgu oraz naczyniach wieńcowych. W walce z miażdżycą najważniejsze jest utrzymywanie prawidłowego ciśnienia i poziomu cholesterolu oraz zbilansowana dieta.

Niewydolność serca

W samej tylko Europie na niewydolność serca cierpi ponad 15 milionów ludzi. Najczęściej dotyka osoby, które przeszły zawał lub chorują na chorobę wieńcową. 80% chorujących to osoby po 60-tym roku życia, co tylko udowadnia, że jest to choroba, której prawdopodobieństwo wystąpienia rośnie z wiekiem. Posiada wiele objawów, ale najbardziej charakterystycznym jest duszność, zmęczenie nawet w stanie spoczynku, problemy z oddychaniem. Spowodowane są one osłabieniem mięśnia sercowego, który nie jest w stanie pompować wystarczająco dużo krwi.

Zawał serca oraz udar mózgu

Do zawału dochodzi w sytuacji, gdy okno tętnicy doprowadzającej krew do serca zostanie zatkane. W jej wyniku następuje częściowa martwica serca, która niesie za sobą nieodwracalne zmiany. Choć dzisiaj potrafimy ratować osoby, które przechodzą zawał, to jednak jego śmiertelność jest wciąż całkiem wysoka, a często jedynym ratunkiem jest jedynie szybka reakcja osób trzecich.
Udar natomiast dotyczy sytuacji, w której dochodzi do krwotoku lub niedokrwienia w okolicach mózgu. Objawy udaru są ściśle uzależnione od miejsca i rozległości uszkodzenia mózgu. Najczęściej występują w postaci niedowładu, utraty świadomości lub zdolności porozumiewania się. Główną przyczyną jest nagłe zaburzenie krążenia krwi w mózgu. Do powstania choroby, tak i w przypadku zawału, predysponuje wiek, palenie papierosów, nadciśnienie tętnicze, choroby serca, otyłość i cukrzyca.

Choroba Wieńcowa

Polega na niedotlenieniu mięśnia sercowego. Najczęściej spowodowane jest to miażdżycą naczyń wieńcowych – choć nie zawsze, a w dzisiejszych czasach “szybkiego życia”, coraz częściej chorują na nią osoby młodsze, co nigdy wcześniej nie było spotykane. Nic dziwnego – skoro do tej choroby predysponuje niewielka aktywność fizyczna, nieprawidłowa dieta, wysoki poziom cholesterolu, a także wysoki poziom hormonu stresu, wynikający z charakteru dzisiejszego świata. raca w warunkach ciągłej presji zwiększa ryzyko zawału, ponieważ silnie obciąża układ sercowo – naczyniowy. Podwyższone poziomy kortyzolu i adrenaliny – hormonów kontrolujących reakcje organizmu na sytuacje stresowe – powodują rozszerzanie się naczyń krwionośnych i przyspieszają bicie serca pompującego krew do mięśni. Do tej choroby przyczynia się także: starszy wiek, płeć męska, występowanie u członków rodziny chorób o podłożu miażdżycowym, palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze oraz cukrzyca. Objawia się bólami w klatce piersiowej o różnym charakterze, promieniującym bólem aż do okolic żuchwy, zimnym potem, dusznościami oraz atakami paniki i próbami hiperwentylacji.

Zaburzenia rytmu pracy serca

Choć często nie traktujemy ich poważnie – i tak też zdają się podchodzić od nich lekarze – to jednak nieleczone mogą nieść za sobą bardzo przykre następstwa. Szczególnie niebezpieczna jest tzw. tachykardia, polegająca na przyspieszonym biciu serca, które najczęściej jest wynikiem niedotlenienia mięśnia sercowego, a sama w sobie może powodować zaburzenia snu, koncentracji, uczucie szarpania w klatce piersiowej, wywoływać migotanie zastawek, a w konsekwencji może prowadzić także do śmierci części mięśnia sercowego czy nawet zawału. Chorujący na bradykardię, czyli wolniejsze bicie serca, mogą natomiast dość często doświadczać omdleń, potrzeby hiperwentylacji czy niedowładu, schorzenie jednak bardzo rzadko zagraża życiu.

Żylaki, zakrzepowe zapalenie żył, zespół pozakrzepowy

Na koniec przypadłości, które szczególnie mocno dotykają Osób Starszych. Wraz z wiekiem maleje sprawność naszych mięśni, ale także naczyń żylnych – posiadających zastawki, które zapobiegają cofaniu się krwi. W sytuacji kiedy te są osłabione możemy doświadczać wyżej wymienionych schorzeń. Żylaki mogą wystąpić nawet w młodym wieku, a powodem ich występowania jest najczęściej siedzący tryb życia oraz genetyka. Żylaki mogą prowadzić do zakrzepów oraz martwicy żył w obszarze występowania. W skrajnych przypadkach mogą prowadzić do martwicy całej kończyny. Zakrzepowe zapalenie żył występuje natomiast w sytuacji, gdy zakrzep praktycznie zamyka światło żyły, powodując ból, zator, zaczerwienienie, a także gorączkę. Gorzej natomiast, iż zakrzepowe zapalenie żył może doprowadzić do zespołu pozakrzepowego, które może powodować długotrwały obrzęk kończyny, zator, martwicę.

Profilaktyka i leczenie

W wyżej wymienionych przypadłościach najważniejsze jest prowadzenie odpowiedniego stylu życia. W wielu przypadkach można było przeczytać, iż to głównie niewłaściwa dieta, czy siedzący styl życia sprzyja chorobom układu krążenia. Co w takim razie, my sami, jak i pracując jako Opiekunka Osób Starszych możemy zrobić, by przeciwdziałać schorzeniom?
– Przede wszystkim regularna kontrola stanu zdrowia!
– Unormowanie masy ciała – nie ma co się oszukiwać, nadwaga bardzo mocno sprzyja chorobom układu krwionośnego. Powodem jest nadmierna tkanka tłuszczowa, która sprzyja odkładaniu lipidów w naczyniach krwionośnych, a także powoduje podwyższone ciśnienie. Osoby z nadwagą bardzo często ruszają się znacznie mniej więc serce oraz cały układ krwionośny są znacznie słabsze, a przez to i bardziej narażone na tego typu schorzenia. Jeśli opiekujesz się Osobą Starszą to zadbaj o regularne spacery, rozciąganie, chodzenie po schodach itp., tak by nie spędzała całych dni przed telewizorem!
– Eliminujemy nadmiar soli – Powiedzieliśmy już sobie, że sól sprzyja nadciśnieniu. Jak ją wyeliminować z diety? Najprościej to nie solić – tak wiemy, że to trudne, ale w zamian warto stosować więcej przypraw – rozmaryn, kolendra, pokrzywa, czosnek suszony, bazylia, oregano – możliwości jest bardzo dużo, a jednego możesz być pewna – Twoje potrawy umiejętnie zastąpione ziołami wcale nie stracą na smaku.
– Ograniczenie tłuszczów nasyconych – Te tłuszcze są dla nas ważne, szczególnie dla mężczyzn, ale i tak znacznie przesadzamy z ich ilością w diecie. Tłuszcze nasycone sprzyjają utlenianiu cholesterolu, który jest niebezpieczny dla zdrowia. Duże ich ilości znajdziemy w czerwonym mięsie.
– Ograniczenie cukrów prostych – Potrawy z białej mąki (oczyszczonej), słone przekąski, słodycze – to wszystko także sprzyja odkładaniu się złogów cholesterolu w naszych naczyniach krwionośnych, a przy tym zawiera bardzo mało witamin i minerałów.
– Więcej błonnika – czyli więcej warzyw i owoców, błonnik wymiata z naszego organizmu to, co złe!
– Mniej stresu – innymi słowy, nauczmy się jak radzić sobie ze stresem, natłokiem zadań, pośpiechem, a także przestańmy sami sobie dokładać dodatkowej ilości kortyzolu. Jak to robimy? Między innymi poprzez nieregularny cykl dobowy i zbyt małą ilość snu. Warto pomyśleć nad chodzeniem spać o 22:00, a pobudkę o 6:00. To zdecydowanie lepsze i zdrowsze niż kładzenie się spać i wstawanie dwie godziny później.
– Więcej aktywności fizycznej – choć także sportowców dotykają problemy z układem krwionośnym, to jednak nie ma co się łudzić – wśród nich jest znacznie mniej osób chorujących na tego typu schorzenia.

Piotr Szewczyk