Czym jest “testament życia” (Patientenverfügung) i w jakich sytuacjach trzeba go wziąć pod uwagę?

Udar, rozległy zawał albo wykańczająca choroba mogą prowadzić do wielu akcji ratujących życie. Czy w takich sytuacjach pacjent chciałby być wielokrotnie reanimowany, bądź sztucznie podtrzymywany przy życiu? Może wręcz przeciwnie, jest zmęczony chorobą i chciałby, aby jego cierpienie się skończyło? Poprzez testament życia możemy wyrazić naszą wolę dotyczącą sytuacji krytycznych. Żeby przygotować się na wypadek ciężkiej choroby, w Niemczech można sformułować swoje oczekiwania w tzw. rozporządzeniu pacjenta. Na wypadek stanu niemożności podejmowania decyzji (w skrócie DNAR, niem. Patientenverfügung).

Testament życia, co to takiego?

“Testament życia”, to oświadczenie woli, które określa sposób wykonywania określonych procedur medycznych. Dokument obowiązuje, w sytuacjach, gdy pacjent nie jest już w stanie samodzielnie wyrazić zgody lub odmowy na określone procedury medyczne. W testamencie życia osoba potencjalnie dotknięta chorobą opisuje możliwe sytuacje oraz pożądane lub niepożądane leczenie. Decyduje w ten sposób, czy zgadza się na określone badania lub interwencje medyczne. Takie oświadczenie jest dla lekarzy natychmiast wiążące – jeśli jest sformułowane w sposób wystarczająco konkretny i jednoznaczny.

Co powinien zawierać testament życia?

Federalny Trybunał Sprawiedliwości (BGH) orzekł w 2016 r., że ogólne sformułowania, takie jak „rezygnacja z procedur medycznych podtrzymujących życie”, nie są wystarczające. Oświadczenie woli w “testamencie życia” powinno zawierać możliwie jak najbardziej szczegółowe instrukcje dotyczące rezygnacji bądź zgody na określone badania lub interwencje medyczne.

Przykładowe sformułowania, które powinny znaleźć się w testamencie życia:

Określenie stanu pacjenta, w którym ma zastosowanie testament życia:

Gdy znajduje się w nieodwracalnym procesie umierania lub w końcowej fazie nieuleczalnej, śmiertelnej choroby, lub w przypadku bezpośredniego uszkodzenia mózgu, na przykład w wyniku wypadku chciałbym, żeby…

Oświadczenie woli wraz ze wskazaniem katalogu czynności medycznych:

… zaczęto stosować lub kontynuować sztuczne odżywianie i podawania płynów w celu przedłużenia życia.

… sztuczne odżywianie i/lub sztuczne przyjmowanie płynów było podawane tylko wtedy, gdy istnieją paliatywne wskazania medyczne w celu złagodzenia objawów.

… zrezygnowano ze sztucznego odżywiania i podawania płynów niezależnie od formy sztucznego podawania pokarmu (np. sonda żołądkowa przez usta, nos lub ścianę brzucha, dostęp żylny).

Czy testament życia należy poświadczyć notarialnie?

Co do zasady testament życia nie musi być poświadczony notarialnie. Nabiera mocy z odręcznym podpisem. Istniejący testament życia można w każdej chwili zmienić, uzupełnić lub odwołać.

Jakie inne dokumenty mogą zabezpieczyć pacjenta w sytuacji, gdy sam nie będzie w stanie zadecydować o swoim zdrowiu?

Pełnomocnictwo – Vorsorgevollmacht.

Pełnomocnictwo upoważnia osobę, której ufasz, do przekazania personelowi medycznemu woli pacjenta w nagłych wypadkach. Osoba z pełnomocnictwem ma wówczas za zadanie prawnie wyegzekwować wolę pacjenta.

Rozporządzenie pacjenta odnośnie osoby opiekuna – Betreuungsverfügung.

Określa, kogo wyznaczamy na opiekuna prawnego i jaki jest zakres opieki. Ma ono drugorzędne znaczenie, ponieważ nie wyłącza udziału sądu opiekuńczego w ustanawianiu osoby opiekuna. Opiekun podlega – w przeciwieństwie do pełnomocnika prewencyjnego – nadzorowi sądowemu.

Gdzie przechowywać “testament życia”?

Dokumenty powinny być łatwe do znalezienia w nagłych wypadkach. Każdy, kto sporządził “testament życia”, powinien maksymalnie ułatwić i przyspieszyć lekarzom i krewnym dostęp do odpowiednich dokumentów. Poniżej znajdziesz kilka wskazówek:

  •  Przechowuj ważne dokumenty, takie jak testamenty życia, upoważnienia, czy rozporządzenia w teczce, w domu.
  • Przekaż odpisy swoim bliskim, pełnomocnikom bądź lekarzowi rodzinnemu.
  • Informację o spisaniu “testamentu życia”, kontaktem do osób odpowiedzialnych oraz o miejscu, w którym znajdują się dokumenty trzymaj przy sobie np. w portfelu.

Bardzo ważna jest rozmowa z najbliższymi o swojej woli w sytuacjach, gdy nie jesteśmy w stanie decydować o sobie. Jasne wyrażenie swojego stanowiska zagwarantuje, że uszanują naszą decyzję w tym zakresie. Jeżeli pracujesz w Opiece nad Osobami Starszymi to, wiedza na temat “testamentu życia” i innych dokumentów może okazać się przydatna. Zapoznaj się z innymi artykułami dotyczącymi zagadnień, z którymi możesz spotkać się w swojej codziennej pracy.