W pracy opiekuna osób starszych trudno jest zachować równowagę pomiędzy życiem prywatnym, a zawodowym. Opiekując się osoba starszą, czujemy się potrzebni oraz przywiązujemy się do naszego podopiecznego. W jaki sposób wyznaczać granice i respektować te wyznaczone przez podopiecznego? W jaki sposób zachować zdrowy dystans, aby uniknąć zbytniego angażowania się w życie podopiecznego?

Czym różni się zdrowy dystans od zbytniej bliskości?

Pojęcia bliskości oraz dystansu definiują emocjonalną oraz społeczną relację między ludźmi. Bliskość emocjonalna wyraża przynależność, zaufanie, współczucie i akceptację. Natomiast dystans definiuje coś zupełnie odwrotnego. Jest to sposób na uchronienie się przed krzywdą fizyczną i psychiczną. Zbytni dystans oraz zbytnia bliskość mogą prowadzić do zranienia, gdy istnieją różne potrzeby i uczucia. Pojęcie bliskości oraz dystansu podlegają ciągłej redefinicji. W zależności od relacji, roli, zadania, obszaru, miejsca, czasu, a także własnego samopoczucia. Dlatego pojęcia te zawsze mają osobisty wymiar. Przekraczanie granic następuje wówczas, gdy nie respektuje się poczucia bliskości lub dystansu drugiej osoby.

Różne przestrzenie komunikacyjne.

Edward T. Hall (amerykański etnolog), zaproponował podział stref proksemicznych na 4 przestrzenie komunikacyjne:

Strefa intymna do ok. 50 cm: zarezerwowana jest dla naszych najbliższych.

Strefa osobista od 50 cm do 1,5 m: To tutaj poruszamy się w naszych codziennych rozmowach, w pracy, podczas powitań. To odległość na wyciągnięcie ręki.

Strefa społeczna od 1,5 do 3,5 m: To odległość, na jaką jesteśmy oddzieleni podczas rozmowy z nieznajomymi, na spotkaniach czy z pośrednimi przełożonymi.

Strefa publiczna od 3,5 m.

W pracy opiekuna osób starszych, podczas codziennych obowiązków pielęgnacyjnych nieustannie naruszamy przestrzenie komunikacyjne, w tym strefę intymną podopiecznego, na które to przekroczenie granic powinniśmy otrzymać zgodę.

Dlaczego odpowiednia bliskość i zdrowy dystans są ważne w opiece nad osobami starszymi?

Każda relacja międzyludzka dobrze funkcjonuje, jeśli zapewniona jest odpowiednia ilość wolności. Badanie przeprowadzone na Uniwersytecie w Queensland wykazało, że pary, w których panuje dobra równowaga między bliskością a dystansem, rzadziej się kłócą i są szczęśliwsze. Podobnie jest w pracy opiekuna osób starszych. Właściwa równowaga pomiędzy dystansem i bliskością w opiece domowej zapewnia ochronę nie tylko opiekunowi, ale także osobie objętej opieką. Bo jednakowo zbyt duży dystans, jak i bardzo chłodna relacja mogą mieć wpływ na codzienne relacje pomiędzy opiekunem a podopiecznym.

Również odwrotnie, zbyt duża bliskość może spowodować nadmierne zaangażowanie opiekuna. Może to mieć negatywny wpływ na zdrowie protektora i osoby objętej opieką. Jeśli chodzi o interakcje międzyludzkie, w codziennej relacji podopieczny — opiekun bliskość i dystans muszą zawsze być zrównoważone.

W jaki sposób zachować  równowagę między bliskością a dystansem?

Tworzenie relacji opartej na zaufaniu wymaga czasu i nie można jej zbudować z dnia na dzień. Jak zachować właściwą równowagę pomiędzy bliskością i dystansem w pracy opiekuna osób starszych? Oto kilka wskazówek, które mogą Ci pomóc:

Zbuduj atmosferę opartą na zaufaniu.

Dobra relacja opiera się na wzajemnym zaufaniu, które należy budować i podtrzymywać. Zachowuj się odpowiednio i zapewnij osobie objętej opieką poczucie bezpieczeństwa. Zawsze dbaj o zachowanie godności podopiecznego. Pamiętaj, że aby zbudować relację opartą na zaufaniu potrzeba czasu.

Naucz się radzić z własnymi uczuciami.

Osoby, które potrafią poradzić sobie ze swoimi uczuciami, łatwiej zachowują równowagę pomiędzy dystansem a bliskością w pracy jako opiekun osób starszych. Przeanalizuj codzienne sytuacje, aby dowiedzieć się jakie granice wyznacza Twój podopieczny. Respektuj te granice. Zanim za bardzo zbliżysz się do osoby, którą się opiekujesz, zapytaj, czy możesz i opowiedz jaką czynność masz zamiar wykonać. Bądź cierpliwy i delikatny.

Okaż empatię.

Okaż empatię swojemu podopiecznemu. Szczególnie, gdy tak naprawdę jeszcze się nie poznaliście. Niech Twój podopieczny poczuje się zrozumiany.

Zachowuj się profesjonalnie.

Zadaniem opiekuna jest nie tylko zapewnienie codziennej opieki osobie starszej. Powinien także uwzględniać jej potrzeby psychologiczne i społeczne. Ponadto powinien dostosować opiekę indywidualnie do danej osoby. Ważne: Nie możesz osobiście angażować się w problemy osoby objętej opieką, które nie mają wpływu na twoją codzienną pracę, powinieneś dostosować opiekę do otoczenia i stanu osoby objętej opieką.

Nie wymuszaj rozmów, w których nie chcesz uczestniczyć.

Rozmowy pomiędzy opiekunem a podopiecznym są czymś normalnym podczas codziennej opieki. Z reguły jednak dialogi te pozostają stosunkowo powierzchowne. Dopiero z biegiem czasu wykształca się relacja oparta na zaufaniu, która pozwala także na przeprowadzanie poważniejszych i głębszych dyskusji. Jednak takie relacje oparte na zaufaniu wymagają czasu. Dlatego poczekaj, aż Twój podopieczny przejmie inicjatywę i rozpocznie taką rozmowę.

 Zachowaj ostrożność podczas kontaktu fizycznego.

Trzymanie się za ręce, głaskanie czy przytulanie. To przykłady kontaktów fizycznych, które nie każdemu odpowiadają. Oczywiście zawsze znajdą się osoby starsze, dla których taki rodzaj kontaktów jest bardzo pocieszający i pomocny, ale każdy jest inny. Aby uniknąć nieprzyjemnych sytuacji dla Ciebie i Twojego podopiecznego, lepiej jest wcześniej zapytać osobę starszą: „Czy masz coś przeciwko jeśli potrzymam Cię za rękę?”

Zwracaj uwagę na sygnały niewerbalne.

Nie zawsze można z wyprzedzeniem zapytać podopiecznego, czy dotyk jest dla niego przyjemny, czy nie. Dlatego należy zwracać uwagę na wszelkie sygnały niewerbalne, szczególnie podczas pracy z osobami z demencją oraz z osobami w fazie umierania. Marszczenie brwi, krótkie drgnięcie lub coraz szybszy oddech mogą być postrzegane jako oznaka dyskomfortu. Wtedy powinieneś powstrzymać się od dotykania. Na podstawie coraz spokojniejszego oddechu lub zrelaksowanego wyrazu twarzy możesz się upewnić, że to, co robisz, jest postrzegane jako przyjemne.

W pracy opiekuna osób starszych powinieneś być przygotowany na rozwijanie bliskości, w sposób profesjonalny. Warto zachować zdrowy dystans. Z drugiej strony podopieczny również powinien rozumieć, że ze względu na swój stan zdrowia powinien pozwolić na bliskość z osobą obcą. Wzajemne respektowanie granic oraz zrozumienie sytuacji powinno pomóc w zachowaniu równowagi między bliskością a dystansem. Masz doświadczenie w pracy jako opiekun osób starszych? Szukasz oferty pracy w tym charakterze na terenie Niemiec? Zapoznaj się z naszymi ogłoszeniami.